Reisverslag Marokko 2013

Aït Ben Haddou - Marrakech

Vrijdag 25 oktober
Dagactiviteit: Bezoek Aït Benhaddou; Autorit Aït Benhaddou - Marrakech via het Atlasgebergte; Hamam bezoek en eten in Marrakech
Overnachting: Hotel Islane Marrakech

Om half 8, nog  voor het ontbijt, gaan we Aït Benhaddou bekijken. Een zeer goede tip die Ineke op internet had gelezen. Vanaf het hotel loop je eenvoudig door de droge rivier naar Aït Benhaddou. Omdat we zo vroeg zijn, zijn er bijna nog geen andere toeristen en nog belangrijker, geen Marokkanen die vragen of we hun waar willen bekijken of gidsen die je willen rondleiden. Heerlijk ontspannen dus.

Ook het maken van foto’s gaat veel eenvoudiger zonder al die toeristen. We lopen rustig door de diverse straatjes naar boven. Op de top van de heuvel, waar een graanschuur staat, heb je mooi zicht op de omgeving. Wel veel rondslingerend plastic.

Na een klein uurtje zijn we weer terug in het hotel. Het terras zit vol met mensen die nog genieten van hun ontbijt, dus wachten we even totdat er een tafeltje vrijkomt. Waarna wij op het bijna verlaten terras van ons ontbijt kunnen genieten met prachtig uitzicht op de kasbah aan de overkant van de droge rivier.
Het ontbijt is bijna altijd en overal hetzelfde, maar dit keer helaas geen yoghurt (die is n. erg lekker) maar wel thee, Marokkaans brood, jam, stroop en een gekookt ei.
Daarna pakken we in en beginnen aan onze laatste etappe: een mooie route door de Atlas.

Onderweg stoppen we af en toe om het landschap beter te kunnen bekijken. En bv. om een foto te nemen van de vele cactussen die vrucht dragen. In Marrakesh zien we later ook dat deze vruchten worden verkocht.
Op één van die stopplaatsen komt direct al weer een mannetje op Johan af, die hem en mooie agaat wil verkopen. Agaten zijn holle stenen die, als je ze openbreekt vol zitten met prachtige kristallen. Maar de manier waarop hij de stenen wil verkopen weerhoudt ons ervan een aankoop te doen. Hij laat nl. een prachtige steen zien. Johan vraagt hoeveel de steen moet kosten. Antwoord hij: 20 Dh. Dat is echt niet duur. Maar dan blijkt dat het niet de mooie steen is die zoveel kost maar een andere steen, die vele malen minder mooi is. Johan verwacht dan ook dat als hij zal toehappen hij waarschijnlijk ook alleen de helft van de steen krijgt in plaats van de hele agaat. We vertrouwen hem niet meer en rijden weg. Erg vervelend dit soort verkooptrucs.

Vlak voor de detour die we willen nemen om de auto af te leveren bij het autoverhuurbedrijf (keurig door het reisbureau aangegeven), stoppen we nog even, zodat we rustig Marrakesh binnen kunnen rijden. De route volgens de aanwijzingen van Marokko-online zijn duidelijk en goed en we rijden zonder problemen maar MD cars. We laden de auto uit en Johan brengt de sleutel naar de 5de verdieping. Hij komt terug met 2 mannen, waarvan er één ons met onze "eigen" auto naar het hotel brengt. Prima service! We verblijven de komende twee nachten in Hotel Islane (www.islanehotelmarrakech.com). In het hotel krijgen we kamer 9. De laatste 2 dagen hadden we steeds kamer 9. Toeval? Aan de achterkant van het hotel op de 1ste verdieping. We rusten uit op de kamer en gaan om een uur of 4 op pad om het centrum van Marrakesh te verkennen. Het hotel is pal in het centrum. Alle belangrijke toeristische plekken zoals de Place Djemaa el Fna, de moskee en de medina zijn vlakbij. Eerst lopen we langs de Koutoubia moskee en werpen een blik naar binnen. De deuren staan open voor het vrijdag gebed. Daarna lopen we naar de Place Djemaa el Fna . Op het plein drinken we een glas verse sinaasappelsap à 4 Dh bij één van de stalletjes: heerlijk. Dat herhalen we nog een paar keer in de 2 dagen dat we in Marrakesh zijn. Daarna gaan we op zoek naar de Rue Riad Zitoun el Kedim waar de hammam en het restaurant zich bevinden, maar dat gaat moeizaam. We hebben wel de reisgids bij ons met een duidelijke plattegrond van het centrum, maar zijn de GPS vergeten. Die had ons waarschijnlijk direct naar de hammam gebracht, die al voorgeprogrammeerd stond.

Ondertussen zien we wel andere straten van Marrakesh. Ook zien we de zwarte zeep die je voor de hammam nodig hebt en kopen alvast wat zeep (niet in een potje, maar een handje vol in een zakje). Ook hier moet er stevig onderhandeld worden over de hoeveelheid zeep, een washand en de prijs ervan. Na de aankoop van de hammam benodigdheden lopen we weer terug naar het plein. De verkoper van de zeep wilde ons al naar een hammam verwijzen, maar dat wilden we niet. We zijn inmiddels wat wantrouwend geworden. Dus lopen we terug naar het plein. Slechts één straat heeft een naambordje. Op basis van die straatnaam en het kaartje uit onze reisgids, concluderen we dat het straatje waar we de zeep hebben gekocht de straat is die we zoeken. Je moet bij deze straat onder een poortje door en het is dicht bij hotel CTM. Inderdaad zien we nu de hammam. De verkoper had ons dus toch naar de juiste hammam verwezen. Ineke gaat naar binnen en vraagt wat de kosten zijn: 62 Dh. Later zou hier nog 50 Dh voor de massage en 5 Dh voor de shampoo bijkomen (die kun je dus beter zelf meenemen). De communicatie verloopt moeizaam. Ineke kent weinig Frans. Johan gaat ondertussen terug naar het plein en gaat daar wachten op een terras met een kannetje muntthee.

Mijn (=Ineke) hammamervaring: in de eerste ruimte is een soort balie, zijn kasten aan de muur en zijn er banken langs de kant. Op de bank ligt een vrouw gehuld in een handdoek. Ik denk dat zij daar ligt uit te rusten van de hammam, dus stoor ik haar niet. Maar het bleek de persoon te zijn bij wie je kunt betalen. Kosten 62 Dh. Ik had 200 Dh. bij me, dus dat werd eerst gewisseld, waarna de 62 Dh betaald kon worden. Daarna kreeg ik de instructie om me uit te kleden. De kleren + mijn heuptasje werden niet in de normale kastjes gelegd, maar achter de kassa. Daarna werd ik opgehaald door een oudere vrouw die een grote zwarte onderbroek droeg. In de volgende ruimte kon ik mijn handdoek ophangen en mijn slipje achterlaten. Ik had ergens gelezen dat je die aan moest houden: niet dus. De kleine handdoek had ik speciaal voor dit doel en voor de dromedaristocht vanuit Nederland meegenomen. Daarna werd ik 2 ruimtes verder gebracht waar ik op de grond kon gaan zitten. Het is daar lekker warm en donker. Ik kan toch weinig zien (geen bril) en horen (geen gehoorapparaat).

Daar zaten ook 2 jonge vrouwen die bezig waren elkaar te wassen. De oude vrouw kwam terug met 2 emmers met water en een stuk zeil voor mij om op te zitten. Ze controleerde het plastic tasje, dat ik haar had gegeven, met de zeep en de scrubhandschoen. Daar zat geen shampoo in, maar dat kon ik wel kopen voor 5 dh, wat ik natuurlijk heb gedaan. Ik kreeg een klodder van de zeep om mij in te zepen. Deze heeft veel weg van groene zeep, alleen dan zwart van kleur. Zij waste mijn rug. Voor de echte schrubbeurt moest ik op mijn buik gaan liggen. Dit hammam bezoek had ik tot het laatst van de vakantie uitgesteld omdat ik altijd begreep dat dit er nogal heftig aan toe ging. Maar dat viel best mee. Daarna kon ik op de rug gaan liggen en schrubde zij nog de voorkant. Ze liet me ook zien wat voor vuil eraf kwam (voor zo ver ik dat kon zien zonder bril). Daarna kon ik gaan zitten en ging ze mijn haar wassen. Toen werd alles verplaats naar een eerdere ruimte die minder warm was. Na de scurb vroeg ze of ik een massage wilde. Dat kosten 50 Dh. Daar heb ik natuurlijk geen nee tegen gezegd. Die was overigens snel afgelopen. Daarna spoelde ze me af met water door steeds met een bakje water uit de emmer te scheppen). En aan het eind gooide ze de gehele emmer met het restant van het water over me heen. Daarna kon ik me afdrogen en in de kleedruimte weer omkleden.
Ik had alles niet zo goed verstaan, maar het geluk was met mij. Toen ik me aankleedde kwam er een jong meisje binnen dat wat Engels kon en ik heb haar gevraagd wat ik de oude vrouw nog moest betalen. Die zei toen 50 Dh. Die had ik niet (alleen een biljet van 100 Dh) wat ik haar gaf. Met de melding dat ze de rest kon houden. Even later ontdekte ze dat ik ook nog de 5 Dh voor de shampoo moest betalen. Toen heb ik haar duidelijk gemaakt dat dat al in het bedrag zat dat ik haar had betaald en daar was ze het wel mee eens.
Terug op straat (het geheel had minder dan een uur geduurd) kon ik Johan nergens vinden. Dus maar terug gelopen naar het plein, maar hij zat ook nergens op een terras. Na nog wat heen en weer lopen vinden we elkaar uiteindelijk toch weer. Omdat het ineens koud was geworden was Johan even op en neer naar het hotel gelopen om een trui op te halen.

We lopen terug het straatje in op zoek naar het restaurant Dar Mimoun. Gelukkig is dat goed te vinden. Na zo’n 100 m lopen zien we het aan de linkerkant. Een prachtige plek, vooral ook zo mooi omdat het nog licht is en het een gekwetter is van jewelste van alle vogels in de bomen op de binnenplaats. We zijn bijna de eerste gasten en nemen plaats in een nis. Ineke neemt kalkoen aan een spies. Johan rundvlees balletjes met ei. We merken dat we in herhaling vallen. De menu’s zijn overal gelijk. Wel is de soep hier anders. Ineke heeft vermicelli met groenten en vlees en Johan een soort tomaten soep met daarbij los geserveerde dadels. Helaas is de kalkoen nog rauw van binnen. Dus daar eten we niet te veel van. Johan heeft al dagen last van diarree. Als dessert hebben we yoghurt. De yoghurt die je hier vaak in restaurants krijgt als dessert is heerlijk. Daarna lopen we via het plein naar onze hotel kamer. Johan voelt zich niet lekker. De imodium is inmiddels op en Ineke gaat nog even alleen terug naar het plein om de imodium voorraad aan te vullen. Dan merk je dat er in 35 jaar toch wel iets is verandert in Marokko. 35 jaar geleden kon je als vrouw echt niet alleen over straat. Nu wel. Wel hadden we afgesproken dat Ineke direct terug zou komen en er niet meer dan 20 minuten over zou doen.

Zaterdag 26 oktober
Dagactiviteit: Stadswandeling Medina Marrakech; Hop on hop off bus Marrakech; Majorelle tuinen
Overnachting:
Hotel Islane Marrakech

We ontbijten pas om 8 uur. Het ontbijt is op het terras met zicht op de moskee. Een heerlijk ontbijt waar we nu ook eens goed van kunnen genieten. Gekookt ei (daar moeten we wel apart om vragen), yoghurt, thee, verse sinaasappelsap, kleine croissantjes, chocolade croissantjes,diverse cakes en koekjes die we niet hebben geprobeerd, speciale pannenkoekjes die we al vaker hadden geproefd en stukjes meloen. Voorlopig konden we er weer tegen.

Vandaag staat een rondwandeling op de planning die ons leidt langs de noordelijke medina. Deze route staat beschreven in het boekje: xxx. Op basis van deze routebeschrijving had Ineke de route in de GPS gezet. Dat loopt eenvoudiger. Onze route is te vinden op Wikiloc (Wikiloc Wandeling Medina Marrakech). We zien en ruiken nog de leerlooiers door even door een open deur te kijken. Deze zijn lang zo mooi niet als die in Fez. We bezoeken de Medersa waar we ook de bovenverdieping mogen bezoeken met de ruimtes waarin de studenten hebben gewoond. Bij een restaurant gaan we op het terras boven op het dak even uitrusten. Ze gaan net open. Het is dan al 12 uur. We rusten daar uit met een kopje koffie. Na onze rust periode op het dak van het restaurant (www.terrassedesepices.com) met zicht over de stad, gaan we via de souks terug naar het hotel voor een korte rust van een uurtje.
Dan lopen we terug naar het plein om de “hop off hop on” bus te nemen. Bij de volgende halte gaan we er af om op een ander bus over te stappen. We hebben geluk. Na 5 minuten wachten is er al een bus (die slecht één keer per uur gaat). We maken een rondje door de palmeraie van Marrakesh. Veel van deze palmeraie is inmiddels bewoond. Uiteindelijk komen we uit bij de Majorelle tuinen. Kosten 50 Dh. Bus 145 Dh (ook in euro’s te betalen).

De Majorelle tuinen zijn een kleine oase van groen. Helaas zijn er ook veel ander toeristen. Maar we hebben niet echt veel last van ze. We moeten eerst nog wel in de rij staan voor een kaartje en dat terwijl we binnen een uur weer terug moeten zijn bij de bushalte. Iedereen loopt rustig te genieten van de mooie omgeving. Op een rustig bankje rusten we uit. Wat zijn deze bamboes hoog. Ook zien we het mooie blauwe huis, vroeger bewoond door Yves Saint Laurent. Hij heeft echt een paradijsje van zijn tuin gemaakt. We zijn op tijd terug bij de bus en gaan na 1 halte overstappen op de ander bus. Deze brengt ons uiteindelijk weer terug naar ons hotel. Het is ongeveer 5 uur als we weer terug zijn. In totaal duurt dit tripje dus ongeveer 3 uur. We hebben de zuidelijke tour niet gedan. Persoonlijk vind ik de tour een beetje tegenvallen. Maar het is wel relaxed. Volgens mij kun je ook net zo goed een taxi nemen naar de Majorelle tuinen. Wel rijden we nog langs de zuidelijke poort. En herkent Ineke ineens het hotel waar ze 35 jaar geleden heeft geslapen.
Na afloop van de bus tocht rusten we uit op de hotelkamer en om half 8 gaan we weer op pad naar het plein. Dat is vanaf 17.00 u. volgestroomd met karren, kraampjes en muzikanten. Nu willen we echt even zien wat hier te beleven valt. Gisteren was Johan daar niet echt voor in de stemming.

Het is druk op het plein. We hebben truien bij ons want het wordt ’s avonds toch een stuk kouder, maar het is niet zo fris als gisteravond. We lopen eerst wat rond en gaan eten bij stalletje 55, een tip van Marokko Online. In het hotel kregen we ook nog een tip van één van de reisleidsters van Koning Aap: als je het niet aan durft om op de markt te eten kun je ook een pizza eten vlak bij het hotel 2 deuren verderop.

Wij kiezen voor patat voor slechts 5 Dh. Het was ook snel klaar. We denken dat patat wel veilig zal zijn. Dat is toch gefrituurd en heet geweest. Mooi niet. Later zien we hoe het werkt. Het wordt gebakken en op een stapel gegooid. Als iemand om patat vraagt, graait iemand met zijn handen een handvol patat en legt het op een schoteltje. Ineke heeft mixed grill (kip/ rund/ groenten) en Johan mixed vis (een witte vis in een krokant laagje), inktvisringen en garnalen. Best lekker allemaal.

Na het eten nemen we nog een glas sinaasappelsap bij één van de kraampjes en maken we weer een rondje langs alle muzikanten. De muzikanten beginnen pas te spelen als er voldoende geld bij elkaar is gelegd door de omstanders. De andere attracties zoals dansende mannen verkleed als vrouw komen meteen naar je toe voor geld zodra je de camera in stelling brengt.

Zondag 27 oktober
Dagactiviteit: stadswandeling Marrakech; vlucht Marrakech - Eindhoven

Alweer de laatste dag van dit bliksembezoek aan Marokko.
We ontbijten lekker laat (half 8) eigenlijk half negen, omdat we de klok net als in Nederland een uurtje terug mogen zetten. Na het ontbijt maken we nog een stadswandeling. Maar eerst vraag Ineke nog even bij de balie hoe laat het is. Om zo te controleren dat het echt de juiste tijd is: 8:20 uur. We gaan door het park dat tegenover het hotel ligt langs de moskee op weg naar hotel la Mamounia. Onderweg zien we dat een straatveger olijven uit de boom slaat met zijn bezem. Deze worden opgeraapt door een 3-tal waterdragers. Helaas nog niet in vol ornaat. Ineke helpt hen even met het oprapen waarna we een foto nemen (5 Dh per persoon). Je kunt in het La Mamounia zo naar binnen lopen. Niemand houdt ons tegen (Ineke had wel een nette jurk aangetrokken) en we nemen een kijkje in het hotel. We gaan niet naar het terras en zien ook geen ruimte om koffie te drinken. Dus lopen we weer terug naar het plein. Johan voelde zich niet echt op zijn gemak in het hotel. Veel te veel luxe.

We lopen nog langs het hotel waarvan Ineke denkt dat ze 35 jaar geleden geslapen heeft. Maar ja. Toen maakte Ineke van een reis slechts enkele dia’s en nog geen verslag. Dus we kunnen het niet echt bewijzen.
We lopen over het plein waar nu ook veel slangenbezweerders zitten en mannen met aapjes. We nemen nog wat kiekjes en in de middelste souk koopt Ineke nog een schaaltje, zelfs na het nodige afdingen, voor veel te veel geld. We drinken koffie boven op een terras aan het plein. Omdat het nog vroeg is, en dus niet druk, hebben we een 1ste  klas plek. Na genoten te hebben van de koffie (café Americain = gewone koffie) bij Café Glacier en de belevenissen op het plein lopen we terug naar ons hotel, pakken de laatste dingen in de koffer en gaan om half 12 naar beneden. Ruim op tijd.
We zitten nog maar net of MD cars komt al voor rijden. Wederom super geregeld. We moeten nog even wachten totdat ook andere Nederlanders op komen draven. Keurig op tijd rijden we naar het vliegveld, wat eigenlijk vlak bij Marrakesh ligt. Op het vliegveld verloopt alles perfect. We controleren nog even het gewicht en herschikken nog wat bagage, leveren de koffer in, vullen formulieren in en gaan door de douane. Nergens meer dan 6 mensen voor ons.

We kopen in de wachtruimte een flesje drinken. Een vlucht van 3,5 uur is toch lang zonder drinken. We nemen plaats bij de uitgang waarvan we denken dat onze vlucht zal vertrekken. En ja, we hebben het goed uitgekiend. Dit keer een toestel met nagenoeg alleen Nederlandse toeristen. Als de boarding start staan we weliswaar niet helemaal vooraan, maar er staan niet veel mensen voor ons. En tijdens het wachten kan Ineke nog op de stoelen zitten. Ook dit gaat snel. We constateren wederom dat het geen zin heeft om priority te vliegen. We lopen naar de achterdeur van het vliegtuig en vinden een mooie plek achter de vleugel bij het raam. Dit keer mag Ineke aan het raam zitten.
We kunnen nog mooie foto’s maken van Marrakesh. Tip: als je deze vlucht maakt ga dan aan de rechterkant zitten. We vliegen over Casablanca, de straat van Gibraltar en Madrid, maar wij zien dat niet, omdat al deze plaatsen rechts van ons zijn.
We komen veel vroeger aan op het vliegveld dan verwacht, maar gelukkig had Anita dat al gezien op Internet en daarom stond Jonathan ons al op het vliegveld op te wachten. Onderweg naar huis zijn we nog even uit eten geweest. Heerlijk dat Nederlandse voer.


18-20 oktober:
Fez; Midelt
21-23 oktober:
Merzouga; Todra; Dades
24-27 oktober:
Dades; Aït Ben Haddou; Marrakech